Bratnia dusza – Paweł Orłowski

aq

Wystawa o jakże manifestacyjnym tytule Paweł Orłowski jest pierwszą indywidualną ekspozycją tego współczesnego twórcy w murach Muzeum im. Bolesława Biegasa – warszawskiej instytucji poświęconej młodopolskiemu mistrzowi. Choć prezentacja skupiona na najnowszych realizacjach krakowskiego rzeźbiarza charakteryzuje się klasyczną, nieco muzealną formułą ekspozycyjną, nie zabrakło w niej kilku niespodziewanych narracyjnych zwrotów, które prowadziły widza do odkrycia znaczących relacji pomiędzy twórczością Biegasa i Orłowskiego, jak również ukrytej wielowymiarowości sztuki tego drugiego.

Ekspozycja, na której znalazły się prace rzeźbiarza z lat 2013–2016, oparta jest na zasadzie kontrapunktów wyznaczanych przez obiekty obu artystów. Dzieła Biegasa z początku wieku nie są tu więc wyłącznie ramą dla dużo młodszej twórczości krakusa, lecz odgrywają rolę emblematów, za którymi podąża Orłowski. Sposób aranżacji, który zakłada przeplatanie się dwóch odmiennych opowieści, stylistyk i artystycznych dialektów, nadaje ekspozycji dynamiczny, aczkolwiek niezwykle harmonijny rytm. Mimo to akcent został położony na wspólny obu twórcom artystyczny temperament, ciążący wyraźnie w stronę geometryzacji i obiektywizacji form, dokładnego badania potencjału materii, przedkładania naturalnych właściwości surowców nad zabiegi stylizacyjne oraz warsztatowej precyzji. Nie oznacza to bynajmniej, że artyści przekazują unisono dokładnie te same wartości. Trzeba zauważyć, że to, co u Biegasa jest zwrotem w stronę kubizmu, u Orłowskiego staje się manierą prowadzącą do skrajnej niemalże geometryzacji i atomizacji bryły, a dążenie do formalnego upraszczania dzieł jest z kolei zastępowane silną syntetyzacją i estetyką bliską minimalizmowi w jego radykalnej odsłonie.

muzeum-im-b-biegasa-pawel-orlowski-2016-031

Umocowanie w tradycji utrwalonych w hierarchii historii sztuki nowoczesnych kierunków paradoksalnie pozwala Orłowskiemu pielęgnować swoją twórczą niezależność. Zgodnie z postawą modernistycznych mistrzów dla krakowskiego rzeźbiarza najważniejszymi artystycznymi stymulantami pozostaje wszak zarówno sztuka wielkich autorytetów, jak i aktywna krytyka ich dorobku, stosowanie riposty i manipulowanie wypracowanymi przez nich kanonami. Jak inaczej bowiem wytłumaczyć niespodziewany zwrot w kierunku monumentalnych, posągowych, tworzonych z designerskim zacięciem rzeźb, które po wielu latach pracy w tradycyjnej technice odlewu w brązie formowane są ze stali i zyskują intensywny monochromatyczny kolor? Rzeźb, które w przeciwieństwie do kruchych Skorup(2010-2013) i małoformatowych, bryłowatych statuetek, jak np. Postać dynamiczna,Golem, czy Faun z 2015 r., wpisują się w mocno ostatnio eksploatowany dyskurs posthumanizmu? Ekspresja i siła wyrazu tych prac nie wynikają  wyłącznie z demonstrowania warsztatowych umiejętności, ale przede wszystkim z biegłego łączenia kubizującej maniery oraz modernistycznej fascynacji formą i płodnością materii z ponowoczesną ucieczką od szlachetności w stronę materii multiplikowanej i przemysłowej. Warto dodać, że rodzaj warsztatowej dywersji nie jest czymś zupełnie nowym w działalności Orłowskiego – który z uporem deklaruje się jako rzeźbiarz sensu stricto. Już w początkach lat 90. skierował swoje zainteresowanie na medium rysunkowe oraz tak nieformalne środki wyrazu jak kolaż, których niestety zabrakło na jego pierwszej indywidualnej warszawskiej wystawie. Zakładam jednak, że organizatorom ekspozycji zależało po pierwsze na ukazaniu faktycznie istniejących relacji ze sztuką młodopolskiego mistrza, po drugie na podtrzymaniu takiego wizerunku artysty, który służy niezaprzeczalnej klasyfikacji jego dzieł jako realizacji rzeźbiarskich.

Marta Haiger

muzeum-im-b-biegasa-pawel-orlowski-2016-033

3 thoughts on “Bratnia dusza – Paweł Orłowski

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s